حضرت مهدى عليه السّلام محسوب مىشدند . اما در اعصار پيشين ، يعنى دوران حضور ائمه عليهم السّلام مسأله بابيّت براى امام تا اين حد پررنگ نيست ؛ و لذا در منابع تاريخى و روايى نيز كمتر بروز دارد . در عين حال ، برخى منابع ، به نام افرادى به عنوان باب امام معصوم عليه السّلام تصريح نموده‌اند ؛ و از برخى از همين افراد در منابع ديگرى ، تعبير به وكيل امام عليه السّلام شده است . از اين رو ، براى روشن شدن جايگاه بابيّت و باب‌هاى ائمه عليهم السّلام ، در مبحث سازمان وكالت مىبايست فصلى نيز به اين موضوع اختصاص يابد . با توجه به طبع ذلّت‌پذير بشرى ، برخى از وكلاى ائمه عليهم السّلام كه ابتدا مورد وثوق بودند ، تحت تأثير رذالت‌هاى نفسانى هم‌چون حسادت ، دنياطلبى ، شهوت‌رانى و . . . رو به فساد ، خيانت و انحراف نهادند . از سوى ديگر نيز با توجه به جايگاه ارزشى ، اجتماعى و اقتصادى خاصى كه وكالت امام معصوم عليه السّلام به دنبال داشت ، گروهى به دروغ مدعى وكالت يا بابيّت براى ائمه عليهم السّلام مىشدند كه اين دعاوى دروغين در عصر غيبت ، با توجه به عدم حضور امام عليه السّلام و فراهم بودن زمينه ، به اوج خود رسيد ؛ و طبعا هر دو جريان ( خيانت و فساد وكلا ، و دعاوى دروغين وكالت و بابيّت ) با برخورد شديد ائمه عليهم السّلام و وكلاىشان مواجه شده ، كه در فصل مربوط بدان پرداخته مىشود . در مجموع ، تشكيل سازمان وكالت از سوى ائمه عليهم السّلام مثمر ثمراتى بزرگ براى شيعيان ، و تأمين‌كننده اهداف ائمه عليهم السّلام از پىريزى اين تشكيلات بود . گرچه در اين ميان ، خطراتى را نيز براى ائمه عليهم السّلام و به خصوص وكلاى آنان به دنبال داشت و در اين راه برخى از وكلا به اتهام وكالت ائمه عليهم السّلام دستگير و محبوس و شكنجه و حتى اعدام شدند . توجه به عملكرد اين سازمان ، سهم عمده‌اى در شناخت صحيح سيره عملى معصومين عليهم السّلام در عصر دوم امامت ( عصر امام صادق عليه السّلام تا پايان زمان غيبت صغرا ) دارد و به خصوص ، در تبيين كيفيت رهبرى شيعه در عصر غيبت صغرا بسيار مؤثر است . علاوه بر آن‌كه در پرتو آن مىتوان نقش ولايت و رهبرى فقها در عصر غيبت كبرا را تبيين كرد ؛ چرا كه اين نقش در واقع استمرار همان سازمان وكالت در عصر حضور و زمان غيبت صغرا است . در اين نوشتار ، سعى بر آن است كه موارد ياد شده ، با ترتيبى منطقى و بر مبناى نمونه‌هاى مستند ، مورد تحليل و كاوش قرار گيرد و تمامى آنچه براى شناخت ابعاد و